Wat betekent de plaatsnaam Krommenie?


Krommenie, Noorderham, Crommenije (Google Earth)

Het dorp Krommenie ligt in Noord-Holland, in de gemeente Zaanstad. Het is genoemd naar het voormalige water de Kromme Ie; Krommenie is dus een waternaam die is overgegaan op een nederzetting. De vroegste vermelding van het water komt uit 1276, geschreven als Crommenye, van het dorp uit 1346: Onse goede Luyden van Westzaanden ende Crommenie.

Het woord ie is net als aa (bv. de Drentsche Aa), ee (de Dokkumer Ee) en ij (het IJ) een vorm van een oeroud woord dat ‘water’ betekent en dat verwant is met het Latijnse woord aqua ‘water’. Krommenie betekent dan ook ‘(het) kromme water’, de(n) kromme(n) ie. De n van (den) crommen ie is van het bijvoeglijk naamwoord als het ware overgesprongen naar het zelfstandig naamwoord ie.¹ De plaatsnaam Krommenie wordt namelijk uitgesproken als /Kromme-nie/, met de klemtoon op nie:

♪De harmo/nie van Kromme/nie (gaat nooit verloren!)♪




Het IJ bij Amsterdam stond in open verbinding met de Zuiderzee. Een noordwestelijke uitloper van het IJ liep via het Wijkermeer tussen Assendelft en Beverwijk naar het noorden. Dit was de Kromme Ie. De Zaankanters ondervonden veel overlast van de Kromme Ie en hebben het daarom in 1357 ingedijkt en afgedamd. Bij de oude dam ligt het buurtschap Busch en Dam. Wat rest van de Kromme Ie zijn de meertjes de Zuiderham, de Noorderham en de Crommenije (alias de Krommenie). Als je tegenwoordig gaat zwemmen in De Crommenije, dan ga je naar het zwembad van Krommenie.




1 Dit taalkundige verschijnsel heet metanalyse.


Referenties
G.J. Boekenoogen, De Zaansche volkstaal, 1897, lemma Krommenie.
G. van Berkel & K. Samplonius, Nederlandse plaatsnamen verklaard, 2018, lemma’s Krommenie en Busch en Dam.



» De plaatsnaam Alkmaar.
» De plaatsnaam Beverwijk.
» De plaatsnaam Koog aan de Zaan.
» De plaats-/waternaam De Stierop.
» Een ringslang in Krommenie.
» Jongenswoord uit Krommenie: kiskossen.
» index


Geplaatst op 6 april 2012, het laatst gewijzigd op 21 augustus 2018.

© de 5e Verdieping 2012-2018