De joelende meute


Het woord van week 43 was wat mij betreft meute. Het verscheen in krantenartikelen over de geruchtmakende inspraakavond in Steenbergen, waar men zijn zegje kon doen over de komst van een asielzoekerscentrum.

Ze [vier andere voorstanders van asielopvang] durfden het niet aan om daar voor de meute te gaan staan.
(AD, 23-10-2015)

De joelende meute die tijdens een „verkennende” inspraakavond burgemeester Vos bedreigde […].
(NRC, 24-10-2015)

Meute is ontleend aan Frans meute. Het wordt al vanaf de 18e eeuw gebruikt in de betekenis ‘troep jachthonden bij een drijfjacht’,¹ later ook in de betekenis ‘menigte: grote groep mensen’,² met als subbetekenis ‘wielerpeloton’.³ Tegenwoordig kan meute een negatieve connotatie hebben: het is dan niet zomaar een menigte, maar een oproerige menigte, zelfs dreigend, agressief, aansluitend bij het animale beeld van rumoerige, opgewonden jachthonden uit de oorspronkelijke betekenis van het woord. Helemaal animaal is de collocatie schuimbekkende menigte, ter aanduiding van het “woedend gepeupel” dat zich op 20 augustus 1672 op het Groene Zoodje in Den Haag vergreep aan de levenloze lichamen van de gebroeders De Witt.

Hier op het plein voor de Gevangenpoort wordt deze zaterdag herdacht dat [Johan] De Witt […] exact 350 jaar geleden samen met zijn broer Cornelis werd vermoord. Om precies te zijn: hoe hij door een luitenant-ter-zee door het achterhoofd werd geschoten en vervolgens door een schuimbekkende meute werd ontkleed, ondersteboven werd opgehangen, opengereten, gecastreerd en van zijn tenen, vingers, oren, neus en lippen werd ontdaan, waarna de afgesneden lichaamsdelen door omstanders werden opgegeten en aan de honden werden gevoerd.
(VK, 22-08-2022)




Meute ‘massa, menigte’

Terwijl de meute streamt en het fenomeen ‘album’ steeds minder mensen aanspreekt, blijft deze pagina lekker ouderwets. Poprecensenten spreken van een nieuwe ‘plaat’ en bij klassiek gaat het veel over cd’s, onverminderd populair bij de doelgroep.
(VK, 03-11-2022)

Meute ‘oproerige menigte’

Ook nieuw waren de opnamen van politici die in het Capitool in veiligheid waren gebracht. Het filmmateriaal was van Alexandra Pelosi, dochter van de Speaker of the House [het Huis van Afgevaardigden], Nancy Pelosi, een van de doelwitten van de meute die het Capitool was binnengedrongen. De commissie had er een montage van gemaakt, waarbij beelden van de volksvertegenwoordigers werden doorsneden met beelden van de gewelddadigheden van de Trump-aanhangers. Maar ook zonder dat contrast was de kalmte van de belegerden opmerkelijk. Terwijl zij op tv de razende meute buiten zagen, spanden zij zich binnen in om over te kunnen gaan tot de orde van de dag: de formele bekrachtiging van de verkiezingsoverwinning van Joe Biden.
(NRC, 14-10-2022)




1 Het EWN geeft 1832 als vroegste attestatie van meute ‘troep jachthonden’. Maar op dbnl.org is ook een 18e-eeuwse attestatie te vinden: Die Philax is een juweel! en zoo ik het geluk heb hem die kwaade nuk van bokken af te leeren, heeft geen Vorst in Europa beter in zyne geheele meute (citaat uit het tijdschrift De Denker, deel 1, 1773).
2 Het EWN geeft 1908 als vroegste attestatie van meute ‘troep, stel mensen’.
3 Het EWN geeft 1974 als vroegste attestatie van meute ‘wielerpeloton’.


Referenties
Hella S. Haasse, Fenrir; een lang weekend in de Ardennen, 2000, p. 59.
Robert van de Griend, ‘Nepnieuws en complotten anno 1672’, de Volkskrant, 22-08-2022.
Tjarda van der Spek, ‘‘Trump is het middelpunt van het verhaal van wat op 6 januari gebeurde’’, NRC Handelsblad (online), 14-10-2022.
Rogier Goetze, ‘Volkstaal’ in: Taalgebruik! [rubriek], de Volkskrant, 03-11-2022.



» Middeleeuwse meuten.
» Opgeschoten jongens.
» De horden in Calais.
» index


Geplaatst op 29 oktober 2015, het laatst gewijzigd op 3 november 2022.

© de 5e Verdieping 2015-2022