De Zaan ‘vuurde’ – massale vissterfte!
In de zomer van 1679 noteerde de Zaanse ondernemer Claas Caescoper in zijn dagboek dat het water van de Zaan vierde zoals men nooit eerder had gezien. Door de hitte, maar volgens Claas vooral door de slechte waterkwaliteit, gingen de vissen massaal dood.
voor en indese tijt vierde het water inde Saen soo afgrijselijk dat ment noijt soo hadde gesien veel vis quame inde Saen te sterven door de groote hette en voornaamentlijck door de bedorventheijt vant waater soo datz bij menighete met de hant warde gegreepe was ontrent half Augus.
Vieren is de ontronde nevenvorm van vuren. Wat wordt hier met ‘het water vierde/vuurde’ bedoeld?
Het WNT vermeldt bij het intransitieve vuren maar liefst 11 hoofdbetekenissen, waarvan er 2 betrekking hebben op water:7) {Verouderd, maar nog gewestelijk} Van de zee: lichten, fosforesceren.
9) {Gewestelijk} Van golven, de zee: woeden, schuimen.Bedoelde Caescoper met vierde dat het Zaanwater (op)lichtte of dat het schuimde?
Bert Koene, schrijver van De Caeskopers, verduidelijkt vierde met ‘licht gaf’.
Referenties
Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT), lemma vuren (gepubliceerd in 1986).
Bert Koene, De Caeskopers; een Zaanse koopmansfamilie in de Gouden Eeuw, 2011, p. 65.
» De plaats-/waternaam Stierop.
» De betekenis van bestieren.
» index
Geplaatst op 29 november 2014, gewijzigd op 10 september 2026.
© de 5e Verdieping 2014-2026